• امروز چهارشنبه چهارم مهر 1397 

اخبار سازمان اوقاف

مطالب ویژه

خدمات غيرحضوري

سامانه شکايات

معرفی بقعه بی بی دوست شهرستان زابل

معرفی بقعه بی بی دوست شهرستان زابل

مقبره بی بی دوست در بیست کیلومتری شهر زابل و ده کیلومتری شهر بنجار قرار دارد.

 چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395   2016  0      

معرفی مقبره‌ی بی بی دوست
مقبره‌ای به نام بی بی دوست در شرق زابل، بخش مرکزی، دهستان بنجار و در ضلع جنوب شرقی محوطه‌ی باستانی متعلق به عصر اشکانیان روستای قاسم آباد، وجود دارد که تاریخ بنا و قدمت آن نامشخص است.
این بنا بر تپه
ای احداث شده که ارتفاع آن در ضلع شمالی در حدود هشت متر و در ضلع جنوبی سه متر است.
مقبره بی بی دوست در بیست کیلومتری شهر زابل و ده کیلومتری شهر بنجار قرار دارد. دسترسی به این مقبره از طریق جاده ی آسفالته به سهولت امکان پذیر است.
با عبور از میدان خروجی شهر بنجار و ورود به جاده ی اصلی، که دارای دو مسیر رفت و برگشت است، تابلوی راهنمایی مشاهده می شود که مسیر مقبره را به وضوح نشان می دهد. با توجه به اینکه مقبره در محدوده ی قبرستان عمومی واقع شده و از منطقه مسکونی فاصله زیادی دارد از دور نمایان است.
قبرستانی که مقبره در آن واقع شده است قدمتی طولانی دارد و بقایای قبور قدیمی بسیاری در اطراف مقبره دیده می شود. در حال حاضر، این قبرستان دائر بوده و مراسم تدفین در آن انجام می شود.
 
 
 


تاریخچه مقبره
درباره ی نام و نشان این مقبره نظریه های متفاوتی وجود دارد: در نظر بسیاری از اهالی منطقه، بی بی دوست با نام اصلی فاطمه و کنیه حسینی (موسوی) معروف است. نام پدرش سید صالح معروف به (آتش نفس) بوده است. از آنجا که سید صالح به تنها دخترش، فاطمه، علاقه ی بسیاری داشته است وی را با عنوان بی بی دوست داشتنی یا همان بی بی دوست معرفی می نمود. بی بی دوست برادری به نام سید حسین داشته است.
مزار بی بی دوست در نزد مردمان منطقه ی سیستان از ارزش و احترام ویژه ای برخوردار است و نیز به نام های بی بی نوروز، بی بی دوست، بی بی سه شنبه، بی بی نور، بی بی حور و بی بی تندوری معروف است.
در منطقه سیستان زنان سادات و خوانین را بی بی می نامند. همچنین مادربزرگ ها در سیستان عنوان بی بی دارند و بسیار مورد احترام هستند.
عده ای بی بی دوست را خواهر امیران صاحب، در خاک سیستان افغان و برخی دیگر، در منطقه لاش و جوین، او را خواهر میراقبال سیستانی می دانند که در نواحی مرزی ایران و افغانستان و در خاک افغانستان زندگی می کرده است.
عده ای نیز او را از اولاد و اعقاب دختری امام حسین (ع) دانسته اند. برخی هم او را با زمان قاضی عبدالله کندرکی در روستای آس قاضی در بخش شهرکی و نارویی از عارفان قرن نهم هجری در ارتباط می دانند. عده ای دیگر بی بی دوست و میر اقبال را از فرزندان میرداماد و خواهر زاده شاه عباس یکم صفوی معرفی می کنند.
نحوه ی پدید آمدن این مزار با داستان مزار شیخ حسن و مزار امامزاده زید در افغانستان شباهت نام دارد. ظاهرا یک نوع پیوستگی انتسابی بین مزارات مذکور و مزار سید اقبال واقع در لاش و جوین موجود است و همه ی آن ها اعقاب دختری امام حسین(ع) شناخته می شوند.

سابقه بنا و حدود و ثغور آن:
تاریخ احداث مقبره به دلیل قدمت طولانی آن نامشخص است به ویژه اینکه بسیاری این بنا را منتسب به عصر اشکانیان می دانند و اعتقاد دارند این مکان معبدی از آیین مهر است، برخی وجود درخت کهنسال گز را در مجاورت ضریح این مقبره به آیین گزپرستی منتسب نموده‌اند به هر جهت این موارد گویای قدمت این مکان است.
آسفالت و بازسازی جاده
ی فرعی به همکاری بخشدار وقت، اداره‌ی اوقاف و امور خیریه ی استان و شهرداری در سال 1385 انجام شده است. غلام علی یارمحمدی (که در شهرستان دره گز فوت کرده است)، اظهار داشته که برای اولین بار تعمیرات سطحی دیوارهای دور مقبره را او با کمک عده‌ای از اقوامشان قبل از خشکسالی سیستان انجام داده است.

سرویس های بهداشتی را در سال 1383 اعضای هیئت امنا ساختند. زائرسرا را در سال 1384 فردی به نام غلام رضا صیادی، که از اعضای هیئت امنا بود، احداث کرد.

مقبره تا سال 1385 فاقد ضریح بود و بعد از آن به مقبره اضافه شد. ضریح را سازنده ای اصفهانی با نام مرتضی احمدی ساخت و به این مکان منتقل کرد و هزینه ساخت ضریح از محل کمک‌های مردمی تأمین شده است. در همین زمان، دیوارهای مقبره نیز بازسازی و کف مقبره با موزاییک فرش شد.

 
 

نذورات رایج در بقعه:

اهدای نذورات از گذشته وجود داشته هم اکنون نیز مورد توجه اهالی منطقه است. نذورات مردم بیشتر شامل گوسفند، گوساله و مرغ است ضمن اینکه در حال حاضر غالباً نذورات به صورت نقدی است. وجوه نقدی برای تعمیرات مربوط به ساخت و ساز مقبره استفاده می شود.

عصر روزهای سه‌شنبه و صبح روزهای چهارشنبه، پخت نان محلی به نام تفتو (نانی پر ضخامت و پر مغز به صورت دایره یا بیضی که بانوان سیستان در تنور محلی می پزند) در این مکان توسط زنان انجام شده و میان مردم توزیع می شود. برای پخت این نان، سه تنور در این مکان تأبیه شده است. 

 


مراسمات:

الف- مراسم محرم:
در ایام محرم در این مکان مراسم سوگواری برگزار می‌شود و هیئت های مذهبی در این مکان به عزاداری و سینه زنی و نوحه سرایی می پردازند. لازم است ذکر شود همه ساله هیئت‌هایی در قالب چند دستگاه اتوبوس، در چهلمین روز شهادت امام حسین(ع) به زیارت بی بی دوست می آیند و به مدت دو شبانه روز به سوگواری، سینه زنی و نوحه سرایی می‌پردازند و با ادای نذر و قربانی برآوردن حاجات خود را طلب می کنند.
از دیگر رسوم بقعه بی بی دوست، دخیل بستن بیماران است. بیماران مصروع و زنانی که بچه‌دار نمی‌شوند به زیارت بی بی دوست می آیند و شب را تا صبح در این مقبره می مانند. آرامگاه بی بی دوست در بین مردم سیستان و استان خراسان و عده‌ای از مردم افغانستان، دارای اهمیت خاصی است و معتقدان زیادی دارد. 

 
 
 


ب- نذری بی بی تندوری:
بنا به گفته راویان محلی در این مقبره، نذری با عنوان «نذر بی بی تندوری» صورت می گیرد. این نذر شبیه دخیل بستن در کنار قبور ائمه است، در جوار مقبره، تنور نان پزی قرار دارد. اگر نیت آن ها برآورده شود دور تنور را آب و جارو می زنند نان می پزند و به صورت خیرات بین همسایه ها تقسیم می کنند.


دفن شدگان: 
مقبره تقریباً در وسط یک قبرستان قرار گرفته است. قبرهای جدید با سنگ مرمر و دارای مشخصات و قبرهای قدیمی بدون مشخصات هستند. قبر برادر بی بی دوست با نام سید حسین در بیست متری سمت شرق مقبره قرار دارد.
گفته شده قبر سید حسین تا حدود سی سال قبل مقبره نداشت تا اینکه طبق گفته‌ی راوی، زنی فرزند خود را برای شفا به آنجا می برد و در خواب می بیند که فرزندش شفا یافته است. این زن پس از شفا یافتن فرزندش، هزینه ساخت این اتاق سی متری را می پردازد.

همچنین گفتنی است  به منظور ساماندهی بهتر و همچنین رفاه حال زائران، زیارتگاه بی بی دوست در سال 1377 به سازمان اوقاف و امور خیریه سیستان و بلوچستان واگذار و خدمات قابل توجهی ارائه شد.
 

 


 

پس از واگذاری زیارتگاه به سازمان اوقاف، همه ساله برنامه‌های متنوعی از جمله طرح آرامش بهاری ویژه عید نوروز، سوگواره یاس نبوی ویژه ایام شهادت حضرت زهرا(س)، طرح نشاط معنوی به منظور پر کردن اوقات فراغت دانش آموزان، طرح تربیت حافظان و قاریان قرآن کریم، طرح سفره‌های آسمانی ویژه ماه مبارک رمضان، جشن ولایت علوی ویژه دهه امامت و مسابقات قرآن کریم در این مکان برگزار می‌شود.

 
 
 
 

 

برچسب ها  

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر
 

آخرین اخبار

پربازدیدترین اخبار