• امروز سه شنبه بیست و یکم آبان 1398 

مقالات سازمان اوقاف

گروههای مقالات
مطالب ویژه

سامانه تدارکات الکترونیک

ارتباط با مدیر کل

خدمات غيرحضوري

سامانه شکايات

جامعه اسلامي زيرچتر«وقف»

جامعه اسلامي زيرچتر«وقف»

حسنیه ارباب افضلی

 پنج شنبه 16 مهر 1394   605  0      

جامعه اسلامي زيرچتر«وقف»
سیستان و بلوچستان - مورخ شنبه 1393/07/05 شماره انتشار 18795
| عکس:معصومه آرمنده |

حسنيه ارباب افضلي - هر جامعه اي در آستانه پيشرفت هايي که دارد دچار مسائل و مشکلاتي در زمينه هاي اقتصادي مي شود و کمتر جامعه اي را مي توان يافت که مشکل يا معضل اقتصادي نداشته باشد.در اين ميان کشورهاي اسلامي يک امتياز نسبت به ديگر کشورها دارند و آن هم برنامه اي است که دين در اختيار آنها قرار داده تا با انجام و پيروي از آن بتوانند جامعه اي سالم و متوازن داشته باشند.منظور از برنامه همان احکام اجتماعي اسلامي است که در قرآن، روايات و احاديث پيامبر(ص) و ائمه معصومين(ع) به تفصيل براي مسلمانان شرح داده شده است. احکامي نظير خمس، زکات، قرض الحسنه و ... که اجراي آنها به توازن در جامعه کمک مي کند.بسياري از اين مشکلات اقتصادي که در زمينه هاي مختلف گريبانگير مردم جامعه شده است تنها به وسيله دولت و دستگاه هاي اجرايي قابل حل نيست و مشارکت مردم مي تواند اين مشکلات را از سر راه رشد و توسعه جامعه بردارد.در اين ميان امر به معروفي وجود دارد که کمتر مورد توجه مردم قرار گرفته است و شايد بتوان گفت مظلوم واقع شده است. اين امر معروف مظلوم «وقف» است.وقف امري است که از طريق آن مي توان بخش قابل توجهي از مشکلات و تنگناهاي اقتصادي را شناخت و اموال و دارايي هاي افراد نيکوکار را در جهت رفع آن به کار بست.اين فريضه آن طور که شايسته است در استان ما فراگير نشده و نقش آن در رفع مشکلات اقتصادي در ابعاد گوناگون تا حدودي مغفول مانده است در صورتي که به وسيله وقف مي توان بسياري از محروميت ها را در استان از بين برد.

وقف؛ فرهنگ فراموش شده

مديرکل اوقاف و امور خيريه استان معتقد است: با توجه به کارهاي زيادي که براي وقف انجام شده اما هنوز آن طور که بايد وقف در استان توسعه داده نشده و نيازمند فرهنگ سازي بيشتر است تا درميان مردم استان به يک فرهنگ تبديل شود.وقف از احکام مترقي و پيشرفته اسلامي است و تاريخي به قدمت اسلام دارد. براي نهادينه کردن فرهنگ وقف بايد اهداف، اهميت، کارکردها و آثار معنوي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي وقف را با ذکر مصاديق آن به مردم معرفي کرد.وي اضافه مي کند: هرچند که اين مجال براي معرفي برکات وقف بسيار ناچيز است اما بايد سعي شود به طور مختصر نقش وقف را به عنوان يک امر مهم در بهبود اوضاع اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي مورد بررسي قرار داد.حجت الاسلام «اسماعيل تديني»، معناي لغوي وقف را اينگونه تشريح مي کند: وقف در لغت به معني ايستادن و به اصطلاح حبس کردن عين ملک يا مالي است که منافع آن در امور عام المنفعه مصرف شود يعني تا وقتي که مال وجود دارد منافع آن در راه خير صرف شود.وي متذکر مي شود: به طور مثال مي توان شخصي را نام برد که مغازه اي را وقف کرده و نيت مي کند اجاره اش در راه تأمين هزينه هاي تحصيل يک يا چند دانشجو صرف شود.وي با اين تعريف از وقف تصريح مي کند: در اينجا وظيفه سازمان اوقاف و امور خيريه مشخص مي شود و آن امانت داري هم نسبت به حفظ موقوفه و هم نسبت به اجراي دقيق نيت واقف است.از طرف ديگر با هزينه هايي که از سوي دولت انجام مي شود موقوفه ها توسط سازمان اوقاف توسعه پيدا مي کند.

کارکردهاي اجتماعي وقف

مديرکل اوقاف و امور خيريه استان در برشمردن کارکردهاي اجتماعي وقف مي گويد: سنت حسنه وقف يکي از مصاديق بارز احسان و ديگر خواهي است که روحيه تعاون، همکاري و سبقت در خيرات در اين نهاد عينيت مي يابد و به عمل واقف مُهر ابديت مي‌زند، زيرا وقف صدقه جاري است و بعد از مرگ واقف نيز خيرات آن براي او خواهد بود.حجت الاسلام تديني با اشاره به ابعاد معنوي وقف اظهار مي کند: در وقف دو بُعد خود دوستي و ديگردوستي انسان نمايان مي شود. اسلام عضويت در اين نهاد را راهي مي داند که در آن نام انسان و مالکيت اموال و دارايي هاي او تا ابد تضمين شده و در مواردي که مد نظر است مصرف مي شود. وي ادامه مي دهد: از سوي ديگر وقف همچون چتري بزرگ سايه خود را بر سر تمام نيازمندان و محرومان مي گستراند و جامعه را از فقر که عامل بسياري از مفاسد اجتماعي، اخلاقي و سستي در ارکان ديني است نجات مي دهد.وي تصريح مي کند: وقف امکان همزيستي مسالمت آميز را در محيطي مملو از اخوت و حُسن ظن که زمينه ساز پيشرفت و تعالي جامعه خواهد شد را نيز فراهم مي کند.مديرکل اوقاف و امور خيريه سيستان و بلوچستان اظهار مي کند: بسياري از خدمات اجتماعي در گذشته از طريق موقوفات ارائه مي شده است که به شدت مورد نياز جامعه سنتي آن زمان بوده و واقفان با عنايت به اين دسته از نيازهاي اجتماعي اقدام به عمل وقف مي کردند.حجت الاسلام تديني بيان مي کند: امروزه نيز ايجاد مجتمع تربيتي در مناطق محروم کشور، ايجاد کانون هايي براي کمک به ازدواج جوانان، تأمين هزينه هاي درماني و دارويي مؤسسه هاي خيريه براي سرپرستي کودکان يتيم و ايجاد فرصت اشتغال با اجاره موقوفات از جمله مصاديق کارکردهاي اجتماعي وقف در جامعه است.وي تأکيد مي کند: بُعد دوم اجتماعي وقف که از زيبايي بيشتري برخوردار است، نوع دوستي و مردم گرايي است. در اين بعد مهمترين روابط انساني حاکم مي شود و ديوارهاي تنگ فردپرستي و بي تفاوتي نسبت به زندگي ديگران فرو مي ريزد. نکته جالب اينجاست که اين بعد وقف به قدري اهميت دارد که فقط به مسلمانان محدود نمي شود.اين مقام مسئول ادامه مي دهد: نکته ظريف ديگري که درباره کارکرد اجتماعي وقف وجود دارد اين است که چون بهره برداري کنندگان از منافع موقوفات مستقيماً با واقف روبرو نمي شوند، عزت افراد کاملاً محفوظ مانده و محترم شمرده مي شود.به عقيده حجت الاسلامتديني بعد اجتماعي وقف دامنه گسترده اي دارد و تنها به مسجد و حسينيه منحصر نمي شود، هرچند که اهميت اين مکان هاي مقدس بر کسي پوشيده نيست و نقش بسزايي در پرکردن خلأهاي اجتماعي خواهند داشت اما بايد توجه کرد که موقوفات به سمت نيازهاي ضروري جامعه هدايت شود.

جاي خالي خدمات درماني در موقوفات

مديرکل اوقاف و امور خيريه استان خاطرنشان مي کند: از مجموع 3 هزار و 464 موقوفه در سيستان و بلوچستان، 3 هزار و 83 موقوفه مسجد و 109 موقوفه حسينيه است اين درحالي است که 8 مورد دارالقرآن و 27 مورد مدرسه علميه موقوفه نيز در استان وجود دارد اما در اين ميان جاي وقف هايي مثل بيمارستان، درمانگاه و ... در استان خالي است.حجت الاسلام تديني معتقد است به همين دليل بايد اشکال و مصاديق جديد وقف را به مردم شناساند. اشکالي مانند وقف مشارکتي يا جمعي که از طريق اوراق مشارکتي براي تأمين هزينه هاي ساخت بيمارستان هاي تخصصي انجام مي شود و هر کس از هر جاي کشور مي تواند با خريد اوراقي معادل 100 هزار تومان با توجه به توانايي مالي خود در ساخت يک بيمارستان موقوفه شريک باشد.

کارکردهاي اقتصادي وقف

وي به بيان کارکرد اقتصادي وقف پرداخته و ادامه مي دهد: مي توان متداول ترين نقش وقف را در کارکرد اقتصادي آن مشاهده کرد و نمونه موقوفاتي که در سيره پيامبر (ص) و ائمه معصومين(ع) نيز وجود داشته است در اين قالب جاي مي گيرد.وي تصريح مي کند: در اين ميان افراط و تفريط جاي ندارد. اسلام که دين عدالت و اعتدال است، نظام اقتصادي برتري را از جانب خداوند و مطابق با فطرت و طبيعت بشر آورده است.اين رويه محيطي اسلامي فراهم ساخته که بر خلاف ساير محيط هاي مادي ديگر دوستي، ايثار و انتقال ثروت هاي اضافي شخصي از راه موقوف نه تنها ملاک برتري است بلکه عبادتي بزرگ محسوب مي شود. وي متذکر مي شود: از سوي ديگر با گرفتن خمس و زکات و تشويق افراد به وقف و ... از فاصله بين ثروتمندان و افراد ضعيف بسيار کم شده و عدالت اجتماعي ايجاد مي‌شود.مديرکل اوقاف و امور خيريه استان بيان مي‌کند: سازمان اوقاف به نمايندگي از واقفان تحت نظر ولي فقيه مي تواند موقوفات عمومي را به گونه اي سازماندهي و جهت دهي کند که به عنوان يک منبع مالي بتوان از آنها براي از بين بردن فقر و محروميت، تأمين بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و ده ها مورد ديگر استفاده کرد و زمينه توسعه اقتصادي همراه با عدالت اجتماعي را فراهم کرد.

کارکردهاي فرهنگي وقف

حجت الاسلام تديني کارکردهاي فرهنگي وقف را ذکر کرده و مي گويد: ابعاد آموزشي و فرهنگي وقف در جوامع اسلامي بسيار گسترده است و وقف به عنوان يک منبع مستمر مالي مراکز علمي، پشتوانه مردمي داشته است.وي مي افزايد: چه بسا مدارس و مراکز علمي در جهان اسلام از طريق وقف ايجاد و گسترش يافته اند و بسياري از عالمان بزرگ با استفاده از درآمدهاي اوقاف توانسته اند به مدارج عالي برسند.اين مقام مسئول معتقد است: استفاده از درآمدهاي وقف براي ساخت مسجد، دانشگاه ها، خوابگاه هاي دانشجويي، تأسيس کتابخانه هاي عمومي، مجالس عزاداري ائمه(ع)، مسابقات قرآن کريم در سطح بين المللي و پرداخت هزينه هاي يک دانشجو و ... از جمله کارکردهاي فرهنگي و آموزشي وقف مي باشد که مردم مي توانند در اين امور مشارکت داشته باشند.امروزه در جمهوري اسلامي ايران عواملي از قبيل تصويب قوانين لازم براي احياي موقوفات، رعايت احکام وقف و مسائل شرعي آن و عمل دقيق به مفاد وقف نامه مطابق با نظر واقف توسط سازمان اوقاف و امور خيريه وجود دارد.عموم مردم مي توانند در صورت آگاهي و آشنايي با آنها با اطمينان بيشتر به طور گسترده تري در اين امور مشارکت داشته و با وقف بخشي از دارايي خود به عنوان باقيات و صالحات زمينه مصالح جامعه اسلامي را نيز فراهم کنند.

برچسب ها  

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر